Η ΕΦ στην λογοτεχνια

     
    Ειναι αληθεια οτι παει καιρος απο οταν εγραψα το τελευταιο μου κειμενο εδω.Ειναι βλεπεις που δεν ασχολουμαι οπως θα επρεπε,απλα καθομαι και περιμενω κατι να με εμπνευσει,να καταπιαστω μαζι του και να το ερευνησω,περιμενω το μαννα εξ' ουρανου.Δε θελω ομως να αρχισω παλι να πολυλογω,αυτη τη φορα η αιτια της επιστροφης μου ειναι ενα βιβλιο του Αρθουρ Κλαρκ που επεσε στα χερια μου,το 'Η πολη και τα αστρα'.
    
      Προσπαθω να κατανοησω ολη αυτη την προκαταληψη,που κουβαλαω και εγω ο ιδιος,απεναντι στην επιστημονικη φαντασια.Σκεφτομαι συνεχως οτι ισως προκειται για μια λογοτεχνια δευτερης διαλογης καθοτι φλερταρει συνεχως,αν και δεν ανηκει,στο πυρηνα της παραλογοτεχνιας.Στο τελευταιο υπαρχουν σιγουρα καποια σπερματα αληθειας.Η ΕΦ ειναι ουσιαστικα μια πολυ προσφατη συμμειξη πολλων διαφορετικων ειδων.Απο μια οπτικη γωνια, το σημαντικοτερο στοιχειο ενος κειμενου που χαρακτηρίζεται ΕΦ είναι η αναγνώριση της ρευστότητας του μέλλοντος και ο ενθουσιασμός που προκαλουν στον ανθρωπο οι προσπαθειες της επιστημης να απλωθει στο Συμπαν.Επομενως εχουμε εναν ορο που σχετιζεται οχι με το περιεχομενο ή τη μορφη,αλλα με την επιδραση του κειμενου,οπως ακριβως μιλαμε και για «εργα τρομου».Δεν μπορει λοπον να επ' ουδενι να νοηθει ως ενα νεο ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟ ΕΙΔΟΣ με την στενη εννοια του ορου.

      Να γραψω ομως και τη γνωμαρα μου,εδω ακριβως ειναι που βρισκεται η συγχυση.Η αυστηροτητα των προσδιορισμων που την αποκλειουν απο ενα σταθερο σχημα δεν την αναγαγουν αυτοματα σε κατι υποβαθμισμενο,σε μια υπο-τεχνη.Αν κατι καλο μας εφερε ο μεταμοντερνισμος στην θεωρια της τεχνης του 20ου αιωνα,αυτο ειναι να μη σκεφτομαστε υποκατηγοριες οπως 'υψηλο' και 'χαμηλο'.Η ΕΦ δικαιουται να αυτοαποκαλειται τεχνη και παρουσιαζει ειλικρινα μεγαλη ποικιλια και τεραστιο ενδιαφερον.Παμε να δουμε γιατι.

o E.T.

     Αρχικα λοιπον,τι ακριβως ειναι η ΕΦ;Μα είναι αλλη μια κατηγορια του ευρυτερου μυθοπλαστικου τομεα του φανταστικου στην οποια πιθανες μελλοντικες εξελιξεις στην επιστημη και στην τεχνολογια κατεχουν κεντρικο ρολο στην πλοκη της αφηγησης.Ειναι ωστοσο συνηθες ενας κοσμος επιστημονικης φαντασιας να χρησιμοποιειται μονο ως σκηνικο για την αφηγηση καποιας πιο απλης ιστοριας (π.χ. αστυνομικης).Συνηθισμενα αφηγηματικα μοτιβα που σταχυολογουνται ως ΕΦ είναι το ταξιδι στο χρονο,η επαφη με πολιτισμενους Ε.Τ. ,φαινόμενα Ψ,μελλοντικη εξελιξη του ανθρωπινου ειδους,αρμαγεδων και παει λεγοντας.

        Ηρθε η ωρα νομιζω που χρωσταω μια ιστορικη αναδρομη.Οι ριζες του κινηματος(ετσι αποφασισα να το ονομαζω) αυτου μαλλον βρισκονται στον Φρανκεσταιν της Σελλευ αλλα εγω θα ελεγα και στα εργα των Βερν και Ποε.Το 1932 ο Χαξλευ κυκλοφορει τη βιβλιαρα Θαυμαστος Καινουργιος Κοσμος που αν και αντιμετωπιστηκε ως συμβατικο λογοτεχνικο εργο απο τους πολυλογαδες της κριτικης περιεχει πολλα στοιχεια ΕΦ.Η πρωτη μεγαλη εκρηξη γινεται στη δεκαετια του '70 υστερα απο καποια τραγελαφικα περιοδικα και φυλλαδες που κυκλοφορουσαν μεχρι τοτε.Μετά τον Β' Παγκοσμιο λοιπον αναδείχτηκε μια νέα γενιά πεζογραφων με ανεπτυγμενες συγγραφικες δεξιοτητες (αναμεσα τους ο Ισαάκ Ασίμωφ,ο Κλαρκ,ο Μπραντμπερι),η οποια εδωσε εμφαση στην ποιοτικη βελτιωση της γραφης,σε ενα μαλλον συγκρατημενο μελλοντολογικο προβληματισμο και στην αγωνια για τα αντανακλαστικα της κοινωνιας απεναντι σε πιθανες νεες εφευρεσεις και ανακαλυψεις.Ιδιαιτερης σημασιας επισης για μας ειναι και το φαινομενο Μπαροουζ,αβάν γκαρντ και μπιτνικ συγγραφέας της εποχης,καποια εργα του οποιου φλερταρουν με την επιστημονικη φαντασια και οντως θα επηρεασουν πολλους συγγραφεις του φανταστικου.Σε αυτη τη δεκαετια λοιπον ειναι που η επιρροη της ΕΦ αρχιζει και εκτος λογοτεχνιας να αυξανεται ραγδαια.Αποκορυφωμα αυτου το 1968 που κυκλοφορουν δύο κινηματογραφικες μεταφορες μυθιστορηματων ΕΦ με μεγαλη καλλιτεχνικα και εμπορικα επιτυχία: το 2001:Η οδυσσεια του Διαστηματος του Κιουμπρικ, βασισμένο σε βιβλίο του Άρθουρ Κλαρκ που γραφοταν ταυτοχρονα με το σεναριο της ταινιας, και ο Πλανητης των Πιθηκων(το βλεπαμε ολοι μικροι στον Αντεννα,ε;)
      Αυτη ειναι μαλλον και η χρυση εποχη για το κινημα.Μετα απο αυτην και μεχρι σημερα αν πρεπει να σημειωθει κατι ως αξιολογο ειναι το ρευμα του κυβερνοπανκ με τον Γκιμπσον,του οποιου η εμφυτη νουαρ αισθητικη στη γραφη θα κανουν την ΕΦ αντικειμενο ατελειωτης αναλυσης και καθολου διεξοδικων συζητησεων.Με ονομα κυβερνοπανκ ομως δε πας πουθενα.

      Η συγγραφη ενος εργου ΕΦ φανταζει στα ματια μου πραμα δυσκολο.Περα απο την αδιαμφισβητητα αστειρευτη φαντασια που χρειαζεται κανεις για να γραψει κατι καλο,απαιτειται βαθεια ιστορικη γνωση και κυριως εκτενης κοινωνικη και ανθρωπολογικη αναλυση του πολιτισμου μας.Η ΕΦ δεν κανει αβασιμες προβλεψεις για το μελλον,αλλα αντιθετα καταπιανεται με τα προβληματα τoυ παροντος,θελοντας πολλες φορες να δειξει σε ποιες δυστοπιες μπορουν να οδηγησουν αυτα σε συνδυασμο με την εξελιξη της τεχνολογιας.Απολυταρχικα καθεστωτα,ηθικοι προβληματισμοι γυρω απο τα ταξιδια στο χρονο καθως και η καταστροφη του πλανητη ειναι κυριαρχοι αξονες στη θεματολογια των συγγραφεων(εδω συστηνω να διαβασετε το Τελος της Αιωνιοτητας του Ασιμωφ).Η ΕΦ αρεσκεται συνεχως,αφου τοποθετει το υποκειμενο στο μελλον,να ριχνει κρυφες ματιες στο μακρινο παρελθον,στην εποχη μας ισως,και να παιρνει θεση για το τι πηγε στραβα.Ειναι δουλεια συνθετη με πολυ ενδιαφερον και περα απο τις μυωπικες λογοτεχνικες ταμπελιτσες των ειδικων αξιζει την αμεριστη προσοχη μας.Αυτααα.
  



     Θελοντας να κλεισω δε μπορω να μη προτεινω καποια βιβλια,περα απο τα  πιο πανω που αναφερονται,για να διαβασετε(αυτα βασικα ειναι και ολα που εχω διαβασει).

Φιλιπ Ντικ-Ο ανθρωπος στο ψηλο καστρο.  Ο Ντικ εδω εμβαθυνει σε πιο ρεαλιστικους και καθημερινους ηρωες αναμεμειγμενους σε πιο παραδοξες καταστασεις.Η θεματολογια του επεκτεινεται και αγγιζει τη φιλοσοφια: υφη της πραγματικοτητας,γνωσιολογικος σκεπτικισμος,μεταφυσικη,κρατικη βια.Η αφηγηση του ειναι αντισυμβατικη,κατακερματισμενη,βασανιστικη.

 Ρει Μπραντμπερυ-Ο θανατος ειναι μοναχικη υποθεση.  Για να το λεει..

Ισαακ Ασιμωφ-Η νυχτα.  Ξεκιναει με τα λογια του Εμερσον.Αν εβγαιναν τα αστρα τη νυχτα μια φορα τα χιλια χρονια,ποσο θα πιστευαν οι ανθρωποι και θα λατρευαν τον Θεο και θα διατηρουσαν για πολλες γενιες την αναμνηση της φωτεινης Πολιτειας.

Ουρσουλα Λεγκεν-Η πολη της Ουτοπιας.   Εξαιρετικο δειγμα γραφης απο την νεαρη,περιμενω με αγωνια να πιασω και αλλα βιβλια της.

Υ.Γ.:Αναμενω να δω τι θα γραψουν για το sci-fi Doctor Who στη Μεγαλη Βλυχαδα.Χιπστεραδες.